در این قسمت قصد داریم به نکاتی کوتاه در مورد زنبور های نر و کارگر بپردازیم. مطلب در مورد این دو نوع زنبور نیز فراوان است اما با توجه به موضوع ما که اجزاء تشکیل دهنده کلنی هستند ، به اختصار در مورد این دو نوع زنبور عسل نیز توضیحاتی داده می شود که بسیار جالب و مهم هستند.
زنبور عسل نر
زنبوران نر درشت تر و کوتاه تر از ملکه و کارگران هستند. به دلیل اختصاص یافتن این فرم برای جفت گیری، نرها فاقد سبد گرده، نیش و غده های موم ساز هستند. خرطوم آنها از خرطوم کارگران کوتاهتر و چشم های آنها خیلی بزرگتر است. در داخل کندو بیشتر در منطقه پرورش نوزادان جمع می شوند و زنبوران پرستار ۲ تا ۲۶ روزه با برگرداندن نوش از چینه دان خود به آنها غذا می دهند.
اولین پرواز در این افراد بعدازظهر ها بین ۴ تا ۱۴ روزگی بسته به شرایط جوی صورت می گیرد. پرواز آشنایی آنها کوتاه و حدود ۶ تا ۱۵ دقیقه طول می کشد و حال آنکه پرواز جفت گیری حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می کشد. در هنگام پرواز نرها صدای بخصوصی تولید می کنند که با کارگران متفاوت است و ظاهرا بال زدن آنها با تواتر متفاوتی صورت می گیرد.
پرواز جفت گیری بعد از ۱۲ روزگی صورت می گیرد. قبل از این پرواز ها، نرها عسل فراوان می خورند و شاخک ها و چشم های خود را خوب پاک می کنند. در جهت یابی ها برای پیدا کردن محل تجمع نرها از علائم زمینی و بیشتر از خورشید استفاده می کنند. دلایلی در دست است که نشان می دهد نرها جاهای مخصوصی را از طریق فرومون جنسی مشخص می کنند. اینکه مناطق مشخص شده ملکه را جلب می کند یا خیر به روشنی مشخص نشده است. ملکه ممکن است با نرهایی جفت گیری کند که مربوط به کلنی های در فاصله ۱۵ کیلومتری باشند.
به طور متوسط یک حشره نر در فاصله ۲۱ روزگی خود ۲۵ پرواز انجام می دهد و ۹۶ درصد آنها به کندوی خود برمی گردند. جفت گیری موفقیت آمیز منجر به مرگ او می شود زیرا آلت تناسلی اش از بدن جدا می شود و همچنان که زنبورهای کارگر با از دست دادن نیش خود در اثر خونریزی میمیرند، نرها هم به همین ترتیب از بین می روند. با توجه به اینکه ۹۶ درصد آنها به کندو برمی گردند، معلوم می شود که درصد ناچیزی می توانند وظایف طبیعی خود را انجام دهند.
زنبور عسل کارگر
زنبوران کارگر کوچکترین ولی فراوان ترین افراد در یک کلنی هستند. این حشرات ماده های از لحاظ جنسی ناقصی هستند که در شرایط عادی قادر به تولید تخم نیستند. در بین آنها زندگی اجتماعی به قدری خوب توسعه پیدا کرده که هیچ یک از آنها زندگی انفرادی ندارند. عادات و رفتار در آنها چنان برنامه ریزی شده است که احتیاج به مدیر و یا دیکتاتور ندارند. عملا تمام فعالیت های داخل کندو به وسیله کارگران صورت می گیرد.
