یکی از رایجترین سؤالات افراد هنگام خرید عسل طبیعی این است که عسل چند سال ماندگاری دارد؟ نکته ای که باید به آن توجه کنید این است که اگراز عسل طبیعی درست نگهداری کنید؛ سالیان زیاد ماندگاری دارد و کیفیت خود را حفظ میکند. اکثر افراد با مشاهده شکرک زدن عسل، تیره شدن رنگ آن یا تغییر بو تصور میکنند خراب شده است در صورتی که عسل با کیفیت به راحتی فاسد نمیشود. میزان ماندگاری عسل تا حد زیادی به: نوع عسل، میزان رطوبت، ظرف نگهداری، دمای محیط، تماس با هوا، نور مستقیم، ورود آب یا قاشق آلوده و حتی حرارت دیدن عسل بستگی دارد. مجموعه ایران عسل در این مقاله میزان ماندگاری عسل را کامل برای شما شرح میدهد.
عسل طبیعی چند سال ماندگاری دارد؟
اگر از عسل با کیفیت در ظرف مناسب، دربسته، دور از نور مستقیم خورشید، دور از رطوبت و در دمای متعادل نگهداری کنید؛ بین 2 تا 5 سال ماندگاری دارد. نکتهای که لازم است بدانید این است که تاریخ انقضای درج شده روی بسته بندی عسل به: کیفیت ظاهری، عطر، طعم و استانداردهای فروش مربوط است و در موارد زیادی بعد از تاریخ انقضا نیز میتوان از عسل استفاده کرد. عسلهای طبیعی که رطوبت زیادی ندارد؛ را پس از گذشت چند سال نیز میتوان مصرف کرد اما پس از گذشت زمان، رنگ آن تیرهتر میشود، عطر اولیه آن کاهش مییابد و شکرک میزند. علائمی که نام برده شد؛ لزوما به معنی خراب شدن عسل نیست.
کدام عسلها ماندگاری کمتری دارد؟
عسلهای زیر به مرور تخمیر میشوند؛ تغییر بو میدهند؛ یا کف میکنند بنابراین ماندگاری طولانی ندارد:
- عسلهایی که رطوبت بالایی دارند.
- عسلهایی که به خوبی فرآوری نشدهاند.
- عسلهایی که زودتر از زمان مناسب برداشت شدهاند.
- عسلهایی که با مواد افزودنی و شربتهای قندی مخلوط شدهاند.
علت بالا بودن ماندگاری عسل
مهمترین دلیل بالا بودن ماندگاری عسل، طبیعی بودن ترکیب آن است. عسل با وجود داشتن مقدار زیادی قند طبیعی، مقدار کمی آب دارد. رطوبت پایین عسل از رشد بسیاری از میکروب ها، باکتری ها و قارچ ها جلوگیری میکند. از دیگر دلایل بالا بودن ماندگاری عسل میتوان به: خاصیت اسیدی ملایم آن اشاره کرد. از طرف دیگر، عسل خاصیت اسیدی ملایمی دارد و ترکیبات طبیعی موجود در آن نیز به پایداری بیشتر کمک می کنند. در بین عسلهای مختلف، عسل رسیده و درست برداشت شده، ماندگاری بیشتری نسبت به عسل نارس دارد.
آیا عسل تاریخ انقضا دارد؟
روی بسته بندی تمام عسلها تاریخ تولید و انقضا درج میشود اما همینطور که اشاره شد؛ اگر از عسل طبیعی درست نگهداری کنید بعد از تاریخ درج شده روی بسته بندی نیز میتوانید از آن استفاده کنید. تاریخ انقضای عسل نسبت به شیر، گوشت، لبنیات یا غذاهای پخته طولانیتر است. تاریخ انقضای درج شده روی عسل به مصرف کننده نشان میدهد؛ محصول تا چه زمانی کیفیت خود را حفظ میکند. قبل از تاریخ انقضا، عطر، طعم، رنگ، غلظت و بافت آن در حالت ایده آل قرار دارد و پس از گذشت این تاریخ تغییر میکند.
دلایل خراب شدن عسل
مهمترین دلایل خراب شدن عسل، ورود رطوبت است زیرا بالا رفتن رطوبت، زمینه تخمیر را فراهم میکند. در شرایطی که درب ظرف عسل باز بماند؛ قاشق خیس وارد آن شود یا ظرف در محیط مرطوب قرار بگیرد؛ عسل آب جذب میکند و خراب میشود.
علائم خراب بودن عسل
در شرایط زیر عسل خراب شده است و دیگر نمیتوان از آن استفاده کرد:
- عسل تخمیر شده است.
- عسل بوی ترش یا الکلی میدهد.
- روی سطح عسل کف ایجاد شده است.
- مزه عسل تغییر کرده است.
- عسل حالت گاز دار پیدا کرده است.
- عسل کپک زده است.
آیا شکرک زدن عسل نشانه خرابی است؟
بسیاری از افراد بر این باورند در صورتی که عسل شکرک بزند؛ خراب یا تقلبی است. این باور غلط است و شکرک زدن یا کریستالی شدن، یک فرآیند طبیعی در بسیاری از عسل های طبیعی است. عسل از قندهای طبیعی مانند گلوکز و فروکتوز تشکیل میشود در شرایطی که نسبت گلوکز در محصول بالاتر باشد یا در دمای پایین از آن نگهداری شود؛ ممکن است شکرک بزند. نکته ای که لازم است بدانید این است که شکرک زدن عسل لزوما به معنی فاسد بودن آن نیست و همین طور که اشاره شد به ترکیب قندی و نوع گیاه منبع شهد بستگی دارد.
اگر عسلی که خریداری کرده اید؛ پس از مدتی شکرک زد؛ کافی است ظرف عسل را در آب ولرم قرار دهید و مراقب باشید عسل حرارت مستقیم و زیاد نبیند. گرمای زیاد میتواند عطر، آنزیم ها و کیفیت طبیعی عسل را کاهش دهد.
شرایط نگهداری از عسل
برای سالم و با کیفیت بودن عسل باید حتما نکات زیر را رعایت کنید:
- عسل را در ظرف دربسته نگهداری کنید.
- دقت کنید درب عسل به مدت طولانی باز نماند.
- عسل را از نور مستقیم خورشید دور نگه دارید.
- ترجیحا عسل را در کابینت، انباری خشک، قفسه دور از اجاق گاز یا محیطی خنک و تاریک نگهداری کنید.
- هنگام استفاده از عسل از قاشق خشک و تمیز استفاده کنید.
آیا لازم است از عسل در یخچال نگهداری کنیم؟
اکثر افراد فکر میکنند؛ نگهداری از عسل در یخچال ماندگاری آن را افزایش میدهد در صورتی که این تصور اشتباه است و عسل نیاز به نگهداری در یخچال ندارد. پیشنهاد میشود از عسل در دمای معمولی اتاق و دور از گرمای شدید نگهداری کنید. نگهداری از عسل در یخچال منجر به شکرک زدن سریعتر و سفت شدن بافت آن میشود. اگر مشاهده کردید؛ عسلی که مدتی در یخچال بوده؛ سفت یا کریستالی شده است لزوما به معنی خراب شدن آن نیست. در این شرایط باید عسل را مدتی در دمای محیط قرار دهید یا آن را با روش بن ماری ملایم کمی گرم کنید. توصیه میشود هرگز عسل را نجوشانید یا مستقیم روی شعله قرار ندهید.
ظرف مناسب برای نگهداری عسل
برای نگهداری عسل بهتر است از ظرف شیشه ای تمیز، خشک و دربسته استفاده کنید. مهمترین مزیت ظرف شیشه ای این است که معمولا با عسل واکنش نمیدهد و بو نمیگیرد به همین خاطر برای نگهداری طولانی مدت مناسب است. برای نگهداری از محصول در مدت کم میتوانید از ظرف پلاستیکی استفاده کنید اما برای نگهداری طولانی مدت ظرف شیشهای بهتر است. اکیدا عسل را در ظروف فلزی نامناسب یا ظروفی که زنگ میزنند نگهداری نکنید. ظروف فلزی کیفیت و طعم عسل را تغییر میدهد. ترجیحا دقت کنید؛ ظرف عسل کاملا خشک باشد و رطوبت نداشته باشد.
میزان ماندگاری عسل تقلبی
در بین عسلهای مختلف، عسلهای تقلبی ماندگاری کمتری دارد زیرا با شربت های قندی، گلوکز صنعتی، آب یا افزودنی های نامناسب مخلوط شده است. برای اطمینان از طولانی بودن میزان ماندگاری عسل، پیشنهاد میشود عسل طبیعی از فروشگاههای معتبر خریداری کنید. کلیه عسلهای موجود در ایران عسل طبیعی و اصل است به همین خاطر ماندگاری طولانی دارد. غیر از تقلبی بودن، اگر عسلی رقیق، بیش از حد آبکی یا دارای رطوبت بالا باشد، احتمال تخمیر آن افزایش پیدا میکند.
میزان ماندگاری انواع عسل
یکی از سؤالاتی که اکثر افراد هنگام خرید عسل میپرسند این است که کدام انواع عسل با چه گیاهی ماندگاری بیشتری دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت؛ ماندگاری عسل به نوع گیاه آن بستگی ندارد و به فاکتورهایی که قبلا اشاره شد بستگی دارد اما در بین انواع عسل میتوان گفت عسل بهار نارنج، عسل شوید، عسل گشنیز زودتر رس میبندد. رس بستن عسل به معنی خراب بودن آن نیست. معمولا عسل هایی که گلوکز بیشتری دارند؛ سریع تر کریستالی می شوند و عسلهایی که فروکتوز بیشتری دارند؛ مدت بیشتری روان میمانند. در جدول زیر میتوانید ماندگاری کلی عسلهای مختلف را مشاهده کنید:
| نوع عسل | ماندگاری از نظر کیفیت ظاهری | احتمال شکرک زدن | توضیح کاربردی |
| عسل اقاقیا | بسیار بالا | کم | معمولا دیرتر شکرک می زند و مدت بیشتری ظاهر روان خود را حفظ می کند. |
| عسل کنار یا سدر | بالا | کم تا متوسط | از نظر نگهداری، یکی از گزینه های خوب است و معمولا دیرتر از بسیاری عسل های کوهستانی شکرک می زند. |
| عسل آویشن | بالا | متوسط | ماندگاری خوبی دارد، اما ممکن است بسته به منطقه و رطوبت، زودتر از کنار یا اقاقیا کریستالی شود. |
| عسل گون | بالا | متوسط تا نسبتا زیاد | ماندگاری مصرفی خوبی دارد، اما در بسیاری از نمونه ها احتمال شکرک زدن بیشتر از کنار است. |
| عسل چند گیاه | متغیر | متغیر | چون ترکیب شهد آن ثابت نیست، نمی توان رتبه قطعی داد؛ بعضی نمونه ها دیر و بعضی زود شکرک می زنند. |
| عسل کلزا، آفتابگردان، شبدر | بالا از نظر سلامت، کمتر از نظر ظاهر روان | زیاد | این عسل ها معمولا سریع تر کریستالی می شوند، اما شکرک نشانه خرابی نیست |
تأثیر حرارت دادن عسل روی میزان ماندگاری آن
عسلهایی که زیاد حرارت میبینند؛ معمولا کیفیت کمتری دارند. عسلهایی که در معرض گرمای شدید قرار میگیرند؛ تیره هستند و ماندگاری زیادی ندارند زیرا بخشی از ترکیبات حساس آن آسیب میبیند. توصیه میشود از عسل کنار اجاق گاز، روی کابینت نزدیک پنجره آفتاب گیر یا داخل خودرو در روزهای گرم نگهداری نکنید تا کیفیت آن حفظ شود. در شرایطی که عسل شکرک زده است و میخواهید آن را روان کنید؛ ترجیحا از آب ولرم استفاده کنید. در این شرایط بهتر است ظرف عسل را در آب گرم ملایم قرار دهید و اجازه دهید کریستال ها آرام آرام باز شوند. هرگز عسل را نجوشانید یا در مایکروویو با حرارت بالا قرار ندهید.
آیا از عسل قدیمی میتوان استفاده کرد؟
همان طور که گفته شد؛ ماندگاری عسل طولانی است و زود خراب نمیشود به همین خاطر اگر از عسل قدیمی درست نگهداری کنید؛ هم چنان قابل مصرف است اما کیفیت اولیه خود را ندارد. عطر، طعم، رنگ و بعضی ویژگی های طبیعی عسل در طول زمان تغییر میکند به همین خاطر پیشنهاد میشود عسل را در بازه منطقی درج شده روی آن مصرف کنید. عسل تازه نسبت به عسل قدیمی کیفیت بهتری دارد.
آیا ماندگاری عسل باز شده با عسل باز نشده تفاوت دارد؟
در پاسخ به این سؤال باید گفت بله، میزان ماندگاری عسل باز نشده نسبت به عسل باز شده بیشتر است. عسلی که قبلا یک بار باز شده بیشتر در معرض هوا، رطوبت، قاشق آلوده و تغییرات محیطی قرار دارد. زمانی که درب عسل را برای مصرف باز میکنید؛ باید به نحوه استفاده از آن دقت کنید. توصیه میشود بعد از هربار مصرف، درب ظرف را محکم ببندید و فقط از قاشق خشک و تمیز استفاده کنید.
میزان ماندگاری عسل خانگی یا فلهای
عسل بسته بندی شده و آزمایش شده از نظر رطوبت و کیفیت قابل اطمینانتر است زیرا عسل فلهای اگر رطوبت بالایی داشته باشد؛ زودتر تخمیر میشود. پیشنهاد میشود اگر قصد خرید عسل فلهای دارید؛ حتما آن را از فروشنده معتبر خریداری کنید.
ماندگاری عسلهای ترکیبی
ماندگاری عسل ترکیبی با عسل خالص کاملا متفاوت است به گونه ای که محصولاتی مانند عسل بره موم، عسل ژل رویال، عسل گرده گل، عسل مغز دار دارای تاریخ انقضا هستند و پس از گذشت تاریخ درج شده روی دسته بندی خراب میشوند.
سوالات متداول
عسل چند سال ماندگاری دارد؟
عسل طبیعی در شرایط نگهداری مناسب می تواند 2 تا 5 سال قابل مصرف بماند. با این حال، برای حفظ بهترین کیفیت طعم، عطر و رنگ، بهتر است در چند سال اول مصرف شود.
آیا عسلی که تاریخ انقضای آن گذشته خراب است؟
نه همیشه. تاریخ انقضای عسل بیشتر به کیفیت مطلوب محصول مربوط است. اگر عسل بوی بد، کپک، کف غیرطبیعی یا طعم ترش نداشته باشد، ممکن است بعد از تاریخ درج شده هم قابل مصرف باشد.
چرا عسل شکرک می زند؟
شکرک زدن به دلیل کریستالی شدن قندهای طبیعی عسل، مخصوصا گلوکز، اتفاق می افتد. این فرآیند طبیعی است و به معنی خراب بودن عسل نیست.
آیا عسل را باید در یخچال نگهداری کرد؟
در بیشتر موارد نه. عسل بهتر است در دمای اتاق، در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم نگهداری شود. یخچال می تواند شکرک زدن عسل را سریع تر کند.
چه زمانی عسل خراب است و نباید آن را مصرف کرد؟
اگر عسل بوی ترش یا الکلی دارد، کف کرده، کپک زده، مزه نامطبوع پیدا کرده یا نشانه های تخمیر دارد، بهتر است مصرف نشود.
بهترین دمای نگهداری عسل چند درجه است؟
بهترین دمای نگهداری عسل حدود 18 تا 25 درجه، دور از گرمای شدید است.
اگر عسل تخمیر شد میتوان آن را مصرف کرد؟
خیر در شرایطی که عسل تخمیر شده است قابل مصرف نیست و حتی با حرارت دادن هم نمیتوان به صورت خوراکی از آن استفاده کرد.
جمع بندی
در این مقاله کامل برای شما شرح دادیم که ماندگاری عسل طولانی است و اگر درست از آن نگهداری شود؛ میتوان سالیان طولانی آن را مصرف کرد. در ادامه به نکات مهم نگهداری عسل اشاره کردیم تا کیفیت آن حفظ شود و خراب نشود. اگر سؤال دیگری درباره میزان ماندگاری عسل خانگی و طبیعی دارید؛ میتوانید با کارشناسان تماس بگیرید تا شما را راهنمایی کنند.
