ر این قسمت قصد داریم مقایسه ای کوتاه بین انواع زنبور عسل و زنبور های دیگر داشته باشیم تا با تمامی اعضای این خانواده بزرگ آشنا شویم. تفاوت هایی که به ظاهر کوچک و پیش پا افتاده هستند اما باعث تفاوت ماموریت هر کدام از آن ها و همچنین تفاوت در نوع زندگی آن ها شده است.
در قسمت های قبل به خانواده و دسته ای که زنبور عسل در آن قرار دارد اشاره کرده و تفاوت های بین زنبور با موهای منشعب و غیر منشعب را بررسی نمودیم. حالا در این قسمت قصد داریم مقایسه ای کوتاه بین انواع زنبور عسل و زنبور های دیگر داشته باشیم تا با تمامی اعضای این خانواده بزرگ آشنا شویم.
زنبورهای با موهای منشعب یازده خانواده هستند که شامل زنبوران عسل نیز می گردد. در این خانواده ۴ گونه زنبور عسل یعنی زنبور عسل کوچک A. florea و زنبور صخره A. dorsata و زنبور عسل معمولی A. mellifera و زنبور عسل هندی A. indica وجود دارد.
A. mellifera گونه ای است که در سراسر دنیا حالت غالب دارد. A. florae زنبور کوچک نامیده می شود و در مقابل A. dorsata به زنبور عسل بزرگ معروف است. هر دو گونه در جنوب آسیا یافت می شوند و از زنبور عسل معمولی ابتدایی ترند. اگر چه در بین کارگران آنها، سیستم ارتباطی برقرار است ولی این ارتباط به دقت ارتباط در زنبور عسل نیست. این زنبورها تا حدودی مشابه زنبوران Vespoidea لانه خود را در شانه های تک واحدی ولی در جاهای سرپوشیده مثل زیر شاخه های درختان و سقف ایوان منازل بنا می کنند.
در مقایسه با A. mellifera و A. indica خانواده کلنی زنبور کوچک A. florea جمعیت کمتری دارند و از آنجائی که شان در فضای باز قرار گرفته، تعداد بیشتری از کارگران موظف به محافظت لانه در مقابل جانوران شکارچی هستند و از آنجا که اصولا مواد غذایی در سراسر سال برایشان در دسترس است، لذا عسل زیادی جمع آوری و ذخیره نمی کنند.
زنبور عسل بزرگ A. dorsata شان های بزرگ می سازد که گاهی بیش از یک متر محیط آنست. این شان ها نیز در محیط باز قرار دارد و خانواده بزرگی از زنبوران را در خود جای می دهد و مانند A. florea مقدار کمی عسل ذخیره می کند.
A. indica همان طور که از نام آن برمی آید در هندوستان یافت می شود. بعضی اسم گونه Cerana را روی آن گذارده اند. این گونه مانند زنبور عسل A. mellifera در محیط بسته زندگی می کند و برای تولید عسل پرورش داده می شود. اگر چه مقدار ذخیره عسل آن مانند گونه نام برده نیست.
A. mellifera زنبور عسل قابل توجهی است. این زنبور لانه خود را در داخل محفظه ها می سازد و قادر است در مواقعی که شرایط مساعد باشد مقادیر زیادی نوش و گرده ذخیره کند تا در مواقع دیگر آنها را به مصرف برساند. از این لحاظ موجود موفقی است. تا آنجا که تاریخ حکایت می کند، با انسان در ارتباط بوده و به نقاط مختلف جهان برده شده و با سرعت با محیط جدید خو گرفته است.
اعتقاد براین است که موطن اصلی زنبور عسل یا اجداد بلافصل آن جائی در منطقه اوراسیا، احتمالا جنوب شرقی آسیا یا شمال هندوستان باشد. بلافاصله پس از انتشار این گونه در جهان، جمعیت هائی از آن به وسیله موانع جغرافیایی یا دور افتادگی، از هم جدا شدند. اینکه آیا هر یک از آنها نژادها و یا زیرگونه هایی خاص را تشکیل داده باشند یک مسئله آکادمیک است. در هر حالت این گروها هر یک ژنوتیپ متفاوتی را نشان می دهند که با شرایط محیطی خود سازش پیدا کرده و نژادهای مختلفی براساس طرح، رنگ و رفتار بوجود آورده اند که به وسیله اندازه گیری بعضی خصوصیات مرفولوژیک مشخص می شوند. امروزه در ایالات متحده آمریکا، به دلیل سلکسیون و تلاقی نژادهای مختلف، نژاد خالص وجود ندارد. اگرچه بعضی خطوط ژنتیکی براساس رنگ و رفتار مشخص شده اند.
