زنبور عسل کارگر رقص های دیگری نیز انجام می دهد که موجب انتقال اطلاعات دیگری در کلنی می گردد. به عنوان مثال وقتی به شربت قند، دی نیتروکروزل اضافه کنند، زنبوران حرکات تند و نامنظم و مارپیچی انجام می دهند و با قدرت شکم خود را تکان می دهند. کارگران مجاور با این حرکت فعالیت پرواز خود را متوقف می سازند. این حرکات را رقص اعلام خطر یا Alarm dance می گویند.
در ادامه قسمت قبل ، در این قسمت به انواع رقص زنبور عسل و مفاهیم هر کدام از آن ها خواهیم پرداخت تا روش های ارتباطی زنبور عسل از طریق رقص به صورت کامل تبیین شود.
در حرکت زنبور رقص کننده روی خط راست، امواج صوتی با فرکانس کوتاه تولید می شود، که می توان آن را به فاصله کندو تا منبع نوش ارتباط داد. فن فریش توانست بین تعداد حرکت روی خط مستقیم در ۱۵ ثانیه و فاصله منبع نوش رابطه برقرار کند. مثلا اگر منبع غذا در فاصله ۶۰۰ متری قرار داشت، زنبور کارگر در بازگشت، هر ۱۵ ثانیه هفت بار در رقص خود بر روی خط مستقیم شکم خود را حرکت می دهد. اگر در فاصله ۶۰۰۰ متری قرار داشته باشد ده بار، در ۱۵ ثانیه روی خط راست حرکت می کند.
اگر منبع غذایی در جهت خورشید باشد، زنبور عسل روی خط مستقیم به سمت بالا و خلاف قوه ثقل حرکت می کند. اگر در جهت مقابل خورشید قرار گرفته باشد، به سمت پایین حرکت می کند. انحراف به سمت چپ و راست خورشید به وسیله انحراف حرکت زنبور روی خط راست نسبت به خط عمودی نشان داده می شود. در عین حال که خورشید به عنوان ملاک جهت یابی به کار می رود، چشم زنبور عسل همچنین قادر است نور پلاریزه و اشعه ماوراء بنفش را تشخیص دهد، لذا زنبور عسل در جهت یابی احتیاج به دیدن خورشید ندارد زیرا سطح پلاریزاسیون با وضع استقرار خورشید در آسمان مرتبط می باشد. به نظر می رسد که زنبور عسل می تواند جهت خود را در رابطه با وزش باد، وجود تپه و یا دره بطور اتوماتیک اصلاح کند.
زنبور کارگر هیچ وسیله ای برای نشان دادن ارتفاع منبع نوش به دیگران ندارد. در شرایط طبیعی اگر منبع غذا در بالای تپه ای یا در ته دره ای قرار داشته باشد این وضعیت مشکل عمده ای برای زنبور ایجاد نمی کند. زنبور کارگر مطلع شده، منبع نوش را بدون شک از روی خط تراز پیدا می کند اما اگر منبع نوش در بالای یک برج یا در بام ساختمان مرتفعی قرار داده شود، زنبوران قادر به یافتن آن نیستند.
زنبور عسل کارگر رقص های دیگری نیز انجام می دهد که موجب انتقال اطلاعات دیگری در کلنی می گردد. به عنوان مثال وقتی به شربت قند، دی نیتروکروزل اضافه کنند، زنبوران حرکات تند و نامنظم و مارپیچی انجام می دهند و با قدرت شکم خود را تکان می دهند. کارگران مجاور با این حرکت فعالیت پرواز خود را متوقف می سازند. این حرکات را رقص اعلام خطر یا Alarm dance می گویند.
برای خارج کردن ذرات گرد و خاک از کندوی زنبور عسل رقص تنظیف Cleaning d یا رقص آرایش Grooming d انجام می دهند. ظاهرا با این حرکت از دیگران می خواهد که در نظافت همکاری کنند.
زنبوران کارگر که به کندو برمی گردند، بوها را نیز به یکدیگر اطلاع می دهند. این انتقال بوسیله نوش یا بوی گل که در پوشش مومی کوتیکول بدن جذب می شود صورت می گیرد. فراوانی نوش در منطقه به وسیله فراوانی تعداد زنبورهای کارگر در حال رقص و همین طور تواتر رقص یک زنبور مشخص می شود. مدت کوتاه رفت و برگشت زنبور نوش آور، نشانه فراوانی نوش است، به همین لحاظ فاصله رقص ها نیز کوتاه می شود. صدمات ناشی از جمع آوری نوش به طور غیر مستقیم به سایر زنبوران اطلاع داده می شود. کارگرانی که با مواد خیلی سمی برخورد کنند، قبل از بازگشت تلف می شوند. سمومی که قدرت تاثیر کمتری دارند، موجب می گردند که زنبوران مسموم راه خود را پیدا نکنند و یا به دلیل بوی نامطبوع به وسیله زنبوران نگهبان از ورود آنها به داخل کندو جلوگیری شود.
فن فریش به خاطر خدماتی که در تفهیم مکانیسم تبادل اطلاعات در زنبور عسل به عمل آورد، در سال ۱۹۷۳ برنده جایزه نوبل شناخته شد. او نه تنها موفق شد که اعتقادات قانون گونه راجع به زنبور عسل را تغییر دهد، بلکه توانست به سادگی یافته های خود را به عامه مردم منتقل نماید. فن فریش با انتخاب اصطلاحات ساده و قابل فهم جامعه و با بیان زنده چگونگی رسیدن به این نتایج، توجه مردم را به یافته های خود جلب کرد. به عنوان مثال اصطلاحاتی مانند مکالمه زنبور عسل یا رقص دم جنبانی و رقص دایره ای به سادگی برای عموم قابل فهم است.
کارهای فن فریش درباره ارتباط بین کارگران زنبور عسل، خالی از ایراد نیست. قسمتی از این ایرادها مربوط به انتخاب اصطلاحاتی است که بکار برده است. کلماتی مانند مکالمه و رقص. به عقیده Wenner باید بین مکالمه و ارتباط، اختلاف وجود داشته باشد. وجود علائم ارتباطی بین اعضاء یک گونه، به مفهوم این نیست که آنها با هم مکالمه می کنند. Wenner ترجیح می دهد که زبان را وسیله مبادله اطلاعات به کمک علائم مخصوص بین افراد مختلف یک گونه تعبیر کند. فرد دریافت کننده علامت، باید قادر باشد که این علائم را ارزیابی کند و بکار گیرد. Wenner نسبت به کاربرد کلمه رقص برای حرکات زنبور عسل در موقع بازگشت به کندو اعتراضی ندارد، اما تاکید دارد که بین رقص و عملیات بعدی همبستگی وجود ندارد. این که زنبور کارگر در هنگام بازگشت حرکاتی انجام می دهد، ثابت نمی کند که با این حرکات جهت و فاصله را به دیگران نشان می دهد. اتهامی که عیله فن فریش اقامه شده این است که نامبرده در این تحقیقات تولید انتقال صدا را فراموش کرده است. آیا امکان ندارد که زنبور جمع آوری کننده نوش گرده، دوروبر محل جمع آوری، بوهائی پخش کرده باشد؟ فن فریش می گویند هرچه غلظتش افزایش یابد، دامنه و شدت رقص نیز افزایش پیدا می کند. Wenner عقیده دارد که مثال فن فریش در این باره مشخص کننده غلظت نوش نیست و عقیده دارد که بسیاری از چیزهایی که دیگران به عنوان واقعیت آن را پذیرفته اند فرضیه های شخص فن فریش است.
