اما سه گونه بعدی در طبیعت به صورت آزاد زندگی می کنند، به طوری که هیچگاه داخل کندو یا محیط های سربسته و تاریک قادر به زندگی نیستند. این زنبورها برخلاف دو گونه قبلی تنها یک شان می سازند که در قسمت بالا عسل ذخیره می شود و در قسمت پایین به پرورش نوزادان می پردازند. از نظر بدنی هم از زنبورهای عسل معمولی کوچک ترند.
گونه های مختلفی از زنبور عسل در دنیا وجود دارد که هر کدام از آن ها زیر مجموعه ای از یک نژاد زنبور عسل می باشد. بطور کلی تاکنون چهارگونه زنبور عسل تشخیص داده شده اند که عبارتند از :
۱ . زنبور عسل معمولی یا اروپایی یا Apis mellifera
۲ . زنبور عسل شرقی یا هندی یا Apis cerana
۳ . زنبور عسل بزرگ یا Apis dorsata
۴ . زنبور عسل کوچک یا Apis Florea
زنبور عسل معمولی یا اروپایی مهمترین گونه شناسایی شده زنبور عسل است که عمده مباحث پرورش زنبور عسل مربوط به همین گونه می شود.
گونه های زنبور عسل معمولی یا اروپایی و زنبور عسل شرقی یا هندی در محل های سربسته و تاریک یا داخل کندو روی شان هایی که می سازند زندگی می کنند و از توانمندی ارتباطی بیشتری برخوردارند، به طوری که قادرند تمام ارتباطات خود را در تاریکی انجام دهند. این دو گونه از نظر اقتصادی نیز برای انسان اهمیت زیادی دارند.
اما سه گونه بعدی در طبیعت به صورت آزاد زندگی می کنند، به طوری که هیچگاه داخل کندو یا محیط های سربسته و تاریک قادر به زندگی نیستند. این زنبورها برخلاف دو گونه قبلی تنها یک شان می سازند که در قسمت بالا عسل ذخیره می شود و در قسمت پایین به پرورش نوزادان می پردازند. از نظر بدنی هم از زنبورهای عسل معمولی کوچک ترند.
موطن اصلی زنبورهای سرانا یا هندی هندوستان، چین و ژاپن می باشد. زنبورهای درشت در هندوستان، چین و سبلان زندگی می کنند. زنبورهای عسل کوچک به حالت وحشی در هندوستان و جنوب ایران دیده شده است. زنبور عسل اروپایی براساس شرایط گوناگون محیط پدید آمده است که هر یک از این نژادها، طی سالیان متمادی با شرایط محیطی منطقه خویش سازش یافته و به تدریج تغییرات جزیی در خصوصیات شکل شناسی و زیست شناسی آنها به وجود آمده است.
