زنبورداری از سالیان گذشته در کشورها و مناطق مختلف جهان وجود داشته و روز به روز پیشرفت نموده است. این پیشرفت های متناوب بوده که امروزه مسیر رشد و بهره وری را در زنبورداری دو چندان نموده است. با مطالعه تاریخی این مسیر پیشرفت با صنعت زنبورداری بیشتر آشنا خواهیم شد.
زنبورداری از سالیان گذشته در کشورها و مناطق مختلف جهان وجود داشته و روز به روز پیشرفت نموده است. این پیشرفت های متناوب بوده که امروزه مسیر رشد و بهره وری را در زنبورداری دو چندان نموده است. با مطالعه تاریخی این مسیر پیشرفت با صنعت زنبورداری بیشتر آشنا خواهیم شد.
تا قرن ۱۶ میلادی، عملیات زنبورداری در جهان خیلی ساده بود. بچه زنبور عسل در آخر بهار یا اول تابستان گرفته می شد و در پاییز شانه های عسل برداشت می گردید. عسل و موم از هم جدا می شوند و دوباره به کندوهایی که برای زمستان نگهداری می شوند عسل داده می شد. رابطه زنبور عسل و گرده افشانی گیاهان معلوم نبود. عوام خیال می کردند که ملکه شاه کندوی زنبور عسل است. کارگران و افراد نر از نظر جنسی مشخص نشده بودند و حقیقت این که موم به وسیله زنبور کارگر ترشح می شود نیز روشن نبود.
با شروع قرن ۱۶ میلادی، تحولات شگرفی در زنبورداری به وقوع پیوست. در حدود همین سال ها بود که دانش اگر چه ابتدایی، شروع به نفوذ در تمدن انسان ها نمود و مشاهدات و مطالعات بنیادی درباره دوره زندگی و بیولوژی زنبور عسل آغاز شد.
در سال ۱۵۸۶ میلادی، دنیای زنبورداری مطلع گردید که زنبور عسل بزرگ داخل کلنی که شاه گفته می شد در حقیقت ماده است و باید ملکه گفته شود. در سال های ۱۶۰۷ – ۱۶۳۷ به ترتیب زنبوران نر و زنبوران کارگر که ماده هستند مشخص شدند. حقایق اولیه جفت گیری زنبور عسل تا سال ۱۷۷۱ روشن نبود.
در بسیار از صومعه های اروپا، زنبور عسل نگهداری می شد و جزء تجزیه ناپذیر آنها بود. هنگامی که صومعه ها بوسیله تجدید نظر طلبان خراب شد و انقلاب صنعتی در اروپا مردم را شهرنشین کرد که مفهوم آن تغییر در شیوه کشاورزی بود، بعضی از مزارع یا روستاهای کوچک که در حدود احتیاجات خود محصولات کشاورزی تولید می کردند به صورت سرمایه گذاری های اقتصادی در آمدند و زنبورداری نیز شروع به تغییر و تحول نمود. آن دسته از مردم که علاقه، دانش و ابتکار نگهداری زنبور عسل را داشتند عملیات خود را توسعه بخشیدند و فروشنده عسل شدند.
کندوهای سنتی جعبه هایی بودند که از لحاظ ساختمان وضع منظمی نداشتند. کندوها، سبد واژگونی بودند که از کلش بافته می شدند و Skep نام داشتند، بعدها همانطور که امروز هم معمول است افراد مبتکر شروع به تکمیل عملیات زنبورداری خود کردند. یکی از نوآوری ها اضافه کردن یک قسمت اضافی روی کندو Skep بود که تا حدودی شبیه کلاه مخصوص بود. زنبورها در داخل آن شانه می ساختند و اگر شرایط خوب بود آن را پر از عسل می نمودند و ملکه در آن تخم هم می گذاشت. شاید این کار مبدا پیدایش طبقه در زنبورداری امروزی باشد. جعبه هایی که به عنوان کندو بکار می رفت در بالا یا پهلو درب داشت که از آن شانه های عسل خارج می شد.
وسایل زنبورداری یکنواخت و استاندارد نبود، زیرا هیچ نوعی از نظر کاربرد کاملا رضایت بخش نبود. در بعضی کندوها، نوارهای تخته ای در سطح بالایی کندو قرار داشت و زنبورها شانه های خود را از این تخته ها آویزان می کردند. این نوارها و شان هایی که به آن متصل بودند، از سطح بالایی یا عقب کندو، قابل خارج کردن بودند. در هر حال غالبا شان های عسل ضمن خارج کردن می شکستند، زیرا زنبوران آنها را به هم و به دیوار کندو می چسباندند.
بعضی از زنبورداران عملیات جالب توجه حتی در مقایسه با استانداردهای امروزی می کردند. کندوهای یک زنبور دار اکراینی دارای شانه های متحرک و طبقات عمودی بود. تخته بالای کندو و در طبقه زیرین با طبقه بالا آنقدر فاصله داشت که فقط زنبوران بتوانند از بین آن عبور کنند. این عمل اولین ایده در آنچه که امروز کشف بنیادی مهندسی کندوی زنبور عسل نام گرفته است بود.
