فرقی ندارد زنبوردار هستید یا علاقه مند به زنبور و زنبورداری، در هر صورت آشنایی با زنبور عسل می تواند برای شما جالب باشد. به ویژه وقتی قرار است در مورد رشد و نمو زنبور عسل صحبت کنیم. آشنایی با این نکات کمک می کند تا درک دقیق تری نسبت به زنبور عسل داشته باشید. به ویژه برای زنبورداران تازه کار، آشنایی با روند رشد زنبور عسل خیلی مهم است.
در این قسمت قصد داریم به ادامه مراحل رشد زنبور بپردازیم و همچنین زمان لازم برای رشد یک زنبور از زمانی که داخل تخم قرار گرفته تا موقعی که به یک زنبور کامل تبدیل می شود مورد بررسی قرار دهیم. این زمان در زنبور های مختلف متفاوت است.
در قسمت قبل در مورد مراحل اولیه رشد زنبور عسل و همچنین تغذیه لارو ها به وسیله ژله رویال یا شاه انگبین صحبت کردیم. شاه انگبین به عنوان یک ماده حیات بخش در رشد لارو ها مورد اهمیت است و در ادامه حیات ملکه زنبور عسل نیز نقش بسیار مهمی ایفا می کند. در این قسمت به ادامه مراحل رشد زنبور عسل می پردازیم.
از لارو تا شفیره
در دو روز اول زندگی به نظر می رسد که لاروها در داخل شاه انگبین شناورند. ولی در روز سوم در سلول غذای اضافی وجود ندارد، اگرچه سرکشی کارگران مکررا انجام می گیرد. راجع به تعداد دفعاتی که کارگران به نوزادان غذا می دهند حدس های مختلف زده می شود و گفته می شود که زنبوران تا ۱۳۰۰ بار در روز و یا ۱۰۰۰۰ هزار بار در دوره لاروی به آنها غذا می دهند. لینداور تخمین زده است که مقدار کار انجام شده برای پرورش یک لارو از مرحله تخم تا بسته شدن درب سلول ۱۰ ساعت و ۱۶ دقیقه و ۸ ثانیه توسط ۲۷۸۲ زنبور کارگر می باشد که تقریبا کار پر زحمتی است.
بیشتر در مورد زنبورداری بخوانید:
چند نکته طلایی برا زنبورداران تازه کار
نژادهای زنبور عسل معمولی یا اروپایی یا Apis mellifera
تمامی این ها نشان می دهد که تا چه اندازه رسیدگی به لارو زنبور عسل کار سختی است و هیچ موجود دیگری غیر از زنبور عسل نمی تواند از پس این کار بر بیاید. وظیفه این رسیدگی نیز به زنبورهای جوان سپرده شده که انرژی زیادی برای این کار دارند. به همین علت به خوبی از پس آن بر می آیند. این پرستاران عموما سن کمتر 20 روز دارند و خود را وقف رسیدگی به لاروها و بعضی وظایف دیگر می کنند.
لاروها دارای پنج سن لاروی هستند که در آخر هر سن یک جلد عوض می کنند. در هر کدام از این سنین ویژگی های برای لاروها وجود دارد. در این مطلب قصد نداریم به نکات کاملی در این زمینه بپردازیم اما شما می توانید نکات دقیق تر را در کتاب زنبور عسل نوشته مهندس سید جواد سعادتمند مطالعه کنید
وقتی لاروها کامل شدند زنبوران کارگر درب سلول آنها را از ماده متخلخلی که از مواد و موم دیگری که در کندو یافت می شود می پوشانند. بعضی از افراد مرحله لاروی و شفیرگی در داخل سلول های بسته را مرحله استراحت می دانند. در این مرحله لارو شروع به تنیدن پیله می کند و پس از آن جلد عوض کرده و تبدیل به شفیره می شود. اینجاست که دوران شفیرگی زنبور عسل که احتمالا آن را شنیده اید شروع می شود. دقت داشته باشید که در دوران شفیرگی، زنبورهای پرستار دیگر نمی توانند به زنبور درون سلول غذا برسانند و شفیره زنبور عسل باید از محتویات درون سلول تغذیه کند.
یکی از نکات مهم زنبورداری، توجه به سلول های درپوشیده است. برخی از بیماری های زنبور عسل دقیقا در سنین شفیرگی به سراغ زنبورها می روند و او را بیمار می کنند. رسیدگی مداوم به کندو کمک می کند تا مشکلی برای زنبورها ایجاد نشود. اگر بیماری هم وجود داشته باشد سریعا تشخیص داده شده و درمان شود.
شفیره وقتی به طور کامل شکل گرفت، جلد لاروی را رها می کند ولی از نظر شکل ظاهری تغییر عمده ای در آن پیش نمی آید. از نظر داخلی بافت های مرحله لاروی حل می شود و بافت ها و اندام های مربوط به حشره کامل بوجود می آید. وقتی رشد تکمیل شد، پوسته شفیره شکاف می خورد و زنبور کامل ابتدا از ناحیه سر خارج می شود که با آرواره های خود درب سلول را می برد و از آن خارج می شود.
جدول دوران زندگی زنبور عسل
در جدول زیر مدت رشد و نمو در مراحل مختلف زندگی انواع زنبور عسل بیان شده است. در اینجا می توانید به صورت دقیق زمانی که هر زنبور در دوران مختلف زندگی خود سپری می کند را مشاهده کنید. همانطور که بیان شده، از زمان تخمریزی تا تبدیل شدن یک زنبور به زنبور کامل، تقریبا 20 روز طول می کشد. در این 20 روز زنبورها تمام تلاش خود را می کنند تا زنبوری سالم و مناسب برای فعالیت های مختلف ایجاد شود و در این زمینه از هیچ کوششی فروگذاری نمی کنند.
| مرحله رشد و نمو | کارگر | ملکه | نــر |
| تخم | 2.5 تا 3 | 2.5 تا 3 | 2.5 تا 3 |
| لارو غیر کامل | 4 | 4 | 4 |
| لارو کامل | 2 | 2 | 3 |
| پیش شفیره | 2 | 1 | 4 |
| شفیره | 9 | 5 | 8 |
| سلول سر بسته | 12 | 2.5 | 13 |
| از تخم تا حشره کامل | 20 تا 21 | 14 تا 15 | 22 تا 24 |
| طول مدت زندگی | چند هفته تا چند ماه | چند سال | چند ماه |
چالش های زیادی در مسیر رشد و نمو زنبور عسل وجود دارد. نکته جالب این است که این چالش ها و مشکلات احتمالی برای هر نوع از زنبورهای نر، زنبور ماده و زنبور ملکه متفاوت است. به همین علت باید توجه ویژه ای به روند رشد زنبورهای عسل شود.
زنبورها تا زمانی که به زنبور کامل تبدیل شوند، نیاز به مراقب دارند. پس از اینکه به زنبوری با ویژگی های کامل تبدیل شدند و قدرت پرواز پیدا کردند، تقریبا می توانند خودشان مراقب خودشان باشند. با این حال رسیدگی به زنبورها در هر سنی، وظیفهزنبوردار است تا سرمایه های خود که همان زنبورهای مختلف هستند را حفظ کند.
اگر همچنان به مطالعه ادامه روند رشد و نمو زنبور عسل هستید، می توانید برای مطالعه قسمت این مطلب روی قسمت سوم رشد و نمو زنبور عسل کلیک کنید


